Avustralya’dan ABD’ye bakım ve onarım amacıyla gönderilen F-35 savaş uçaklarına ait kritik parçaların taşındığı sevkiyatın beklenmedik şekilde Hong Kong’a yönlendirilmesi ABD’de güvenlik tartışması başlattı.

POLITICO’nun konuya yakın üç kaynağa dayandırdığı habere göre, F-35 parçalarını taşıyan sevkiyat Pasifik Okyanusu’nu geçtiği sırada planlanan rotasından çıktı. Pentagon ise kullanılamaz durumdaki bazı F-35 bileşenlerinin yer aldığı sevkiyatta sorun yaşandığını doğruladı.

KRİTİK PARÇALARIN AKIBETİ BİLİNMİYOR

F-35 üreticisi Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı kuruluş tarafından taşındığı belirtilen parçaların Hong Kong’a ulaştığı aktarılırken, sevkiyatın neden rota değiştirdiği ve ekipmanın şu anda kimin kontrolünde olduğu netlik kazanmadı.

Yaşanan gelişmenin ardından ABD Kongresi’ndeki ulusal güvenlik komitelerinin bilgilendirildiği belirtildi. Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkililerinin Kongre çalışanlarına ilk bilgilendirmeyi haziran ayında yaptığı, yeni toplantıların da planlandığı aktarıldı.

‘HAYALET TEKNOLOJİSİ’ ENDİŞESİ

Sevkiyatta F-35’in kokpitini örten kanopilerden birinin de bulunduğu öne sürüldü. Söz konusu parçanın, savaş uçağının radar görünürlüğünü azaltan teknolojinin önemli bileşenlerinden olduğu belirtiliyor.

Akrilik yapıdaki kanopinin üzerinde radar emici özellik taşıyan özel bir kaplama bulunuyor. Bu kaplama, F-35’in düşük görünürlük özelliğine katkı sağlıyor.

Parçanın yabancı bir ülke tarafından ayrıntılı biçimde incelenmesinin, kullanılan teknolojinin tersine mühendislik yöntemleriyle analiz edilmesine imkân verebileceği endişesi dile getiriliyor.

PENTAGON'DAN AÇIKLAMA

Pentagon’a bağlı F-35 Ortak Program Ofisi (JPO), kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II bileşenlerini içeren bir sevkiyatta sorun yaşandığından haberdar olduklarını açıkladı.

Yetkililerin parçaların geri alınması, olayın araştırılması ve benzer durumların tekrarlanmaması için ABD makamları ve sektör ortaklarıyla birlikte çalıştığı bildirildi.

Lockheed Martin ise güvenlik gerekçesiyle sevkiyatın mevcut durumuna ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Şirket, F-35 parçalarının taşınmasında ABD düzenlemelerine uyulduğunu bildirdi.

PARÇALAR ÇİN'İN ELİNE GEÇMİŞ OLABİLİR Mİ?

Sevkiyatın Çin’in özel idari bölgesi Hong Kong’a yönlendirilmesi, ABD’de parçaların Çin makamlarının erişimine açılmış olabileceği yönünde endişelere yol açtı. Ancak mevcut bilgiler, parçaların Çin’in eline geçtiğini kesin olarak ortaya koymuyor.

Askeri havacılık analisti J.J. Gertler de gerçek bir F-35 parçasının incelenmesinin, teknik verilere sahip olunsa bile mevcut bilgilerin doğrulanması veya geliştirilmesi açısından değer taşıyabileceğini belirtti.

Çin’in Washington Büyükelçiliği ise olay hakkında bilgi sahibi olmadığını bildirdi.

F-35'İN TEDARİK ZİNCİRİ DÜNYAYA YAYILIYOR

F-35 programının üretim ve bakım ağı birçok ülkeye yayılmış durumda. Avustralya’da uçakların bakımı için tesisler bulunmasına rağmen, habere göre ülkede henüz kanopileri onarabilecek bir merkez bulunmuyor.

Lockheed Martin programın genel tedarik zincirini yönetirken, parçaların taşınmasında ticari nakliye şirketlerinden de yararlanılıyor.

ABD, İngiltere, Avustralya, Danimarka, Norveç ve Polonya’nın da aralarında bulunduğu programda ortak bir yedek parça havuzu kullanılıyor.

ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisinin (GAO) 2023 tarihli raporunda ise önceki beş yıllık dönemde bir milyondan fazla F-35 yedek parçasının kayıp olarak kayıtlara geçtiği belirtilmişti.