Güneş enerjisi santralleri küresel çapta hızla yaygınlaşırken, panellerin kurulduğu geniş arazilerin yönetimi için yenilikçi bir iş kolu doğdu. "Solar grazing" veya Türkçe adıyla "güneş otlatmacılığı" olarak bilinen bu yöntem, panellerin altında ve çevresinde yetişen otların hayvanlar vasıtasıyla kontrol edilmesini temel alıyor. Bu sayede santral işletmecileri bitki örtüsü yönetimi için mekanik biçme işlemlerine ve fosil yakıt tüketimine duydukları ihtiyacı azaltırken, arazilerde tarımsal faaliyetlerin sürdürülmesini sağlıyor.
SÖKTÖR TİCARİ BOYUT KAZANDI
Amerikan Güneş Enerjisi Otlatma Derneği (ASGA) İcra Direktörü Stacie Peterson, uygulamanın 2018 yılı itibarıyla ticari bir faaliyet kimliği kazandığını belirtiyor. ASGA ve ABD Enerji Bakanlığına bağlı Ulusal Yenilenebilir Enerji Laboratuvarı (NREL) verilerine göre, yaklaşık 522 bin dönümlük alanda 113 binden fazla koyun güneş panellerinin arasında otlatılıyor. Peterson, henüz resmi verileri açıklanmayan 2025 yılı ve sonrasında da sektörün büyüme eğilimini koruduğunu ifade ediyor.
ÇİFTÇİLER VEYA İŞLETMELER İÇİN ÇİFT TARAFLI FAYDA
Güneş panellerinin çevresindeki otların temizliği, santrallerin periyodik bakım çalışmalarında kritik bir yer tutuyor. Koyunlar, minyon yapıları ve panel sıralarının arasında rahat hareket edebilmeleri sebebiyle en çok tercih edilen hayvan türü olarak öne çıkıyor. Bunun yanı sıra büyükbaş hayvanlarla yapılan otlatma denemeleri de sürdürülüyor.
ABD'li güneş enerjisi geliştiricisi Nexamp, 2019 yılında tek bir sahada başlattığı otlatma projesini elde edilen verim üzerine genişletti. Şirket, son otlatma sezonunda beş farklı eyalette bulunan 89 güneş enerjisi sahasındaki yaklaşık 8 bin 94 dönümlık alanda hayvanlardan faydalandı.
Güneş otlatmacılığı, enerji firmalarına yalnızca bitki örtüsünü kontrol altında tutma imkanı sunmakla kalmıyor. Sahada düzenli olarak bulunan çiftçiler; gevşemiş kablo veya hasar görmüş çit gibi teknik aksaklıkları hızlıca fark ederek bakım ekiplerine bildiriyor. Çiftçiler ise sundukları arazi yönetimi hizmeti karşılığında ek gelir elde ederken, geniş otlatma alanlarına erişim sağlayarak işletmelerini büyütme fırsatı yakalıyor.
Bir diğer başarılı iş birliği örneği ise ReVision Energy ile Black Earth Grazing arasında yaşandı. 2024 yılında başlayan ortaklıkta faaliyetlerine 40 koyunla başlayan Black Earth Grazing, hayvan sayısını kısa sürede yüzlerce başlık bir sürüye ulaştırdı. İşletme günümüzde ReVision Energy'nin 11 topluluk tipi güneş enerjisi sahasında aktif olarak otlatma hizmeti veriyor.
